​

1. Bilişim Teknolojilerinin Günlük Hayatta Kullanım Alanları

Bilişim teknolojileri (BT); bilgiyi toplama, işleme, depolama ve iletişimi sağlama gibi amaçlarla günlük hayatın pek çok farklı alanında aktif olarak kullanılmaktadır. Sınavda bu alanların tanımı ve verilen örneklerle eşleştirilmesi istenecektir.

2. Dijital Vatandaşlık ve Kamu Portalları

Dijital vatandaşlık; bilgi ve iletişim kaynaklarını kullanırken eleştirel düşünebilen, etik ve güvenli davranışlar sergileyen birey olmayı ifade eder. Devletin sunduğu dijital kamu portalları vatandaşların işlerini kolaylaştırır.

• e-Devlet Kapısı: Kamu kurumlarının sunduğu resmî belgelere ve hizmetlere tek noktadan erişim sağlayan çatı platformdur.

Örnek: İkametgah (yerleşim yeri) belgesi sorgulama ve indirme, Adli sicil kaydı (sabıka kaydı) belgesi alma, Araç plakasına yazılan trafik cezalarını ve vergi borçlarını sorgulama

• e-Okul (MEB): Millî Eğitim Bakanlığı'na bağlı okul, öğretmen, öğrenci ve veli bilgi sistemidir.

Örnek: Öğrencilerin sınav notlarını ve proje puanlarını takip etme, devamsızlık bilgilerini ve ders programını kontrol etme, dönem sonu karnelerini ve takdir/teşekkür belgelerini görüntüleme

• e-Nabız (Sağlık Bakanlığı): Vatandaşların kişisel sağlık kayıtlarına güvenli bir şekilde erişebildiği platformdur.

Örnek: Kişisel tahlil, kan ve röntgen sonuçlarını inceleme, aşı takvimini ve geçmiş doktor muayenelerini görüntüleme, kullanılan ilaçların reçetelerini ve detaylarını takip etme

• MEBİ (Bireysel Öğrenme Platformu): Öğrencilerin ders içeriklerine, soru bankalarına ve video ders anlatımlarına ulaştığı dijital öğrenme portalıdır.

Örnek: Ders anlatım videolarını izleyerek konuları pekiştirme, Örnek testler ve soru bankaları çözerek sınava hazırlanma, Bireysel çalışma planı oluşturarak eksik olduğu konuları tamamlama

3. Dosya ve Klasör Yönetimi

Dosyalarımızı düzenli tutmak, aradığımızda kolayca bulmak ve bilgisayar hafızasını verimli kullanmak için klasörler (dizinler) oluştururuz.

Masaüstünde Yeni Klasör Oluşturma İşlem Sırası

Klasör Yeniden Adlandırma: Adı yanlış yazılan klasöre sağ tıklayıp 'Yeniden Adlandır' (veya F2) seçeneği ile yeni isim vermek.

4. Bilişim Teknolojilerinin Sağlık Üzerindeki Etkileri ve Ergonomi

Bilişim araçları eğitim ve eğlence amaçlı kullanılabilse de bilgisayar, tablet veya akıllı telefon karşısında mola vermeden uzun saatler yanlış duruşla vakit geçirmek ciddi sağlık sorunlarına yol açar.

Aşırı ve Bilinçsiz Kullanımın Olumsuz Fiziksel Sağlık Etkileri

1. Göz Sağlığı Bozuklukları (Göz Yorgunluğu ve Kuruluk): Uzun süre ekrana bakmak göz kırpma sayısını azaltır. Bu durum gözlerde kuruluk, kızarıklık, yanma ve göz yorgunluğuna yol açar.

2. Duruş ve Omurga Bozuklukları (Boyun ve Bel Ağrıları): Ekran karşısında kambur oturmak ve yanlış duruş pozisyonunda kalmak omurga eğriliğine, boyun fıtığına ve kronik sırt ağrılarına neden olur.

3. Kas ve İskelet Sistemi Ağrıları (Bilek ve Parmak Rahatsızlıkları): Klavye ve fareyi uygunsuz açıyla uzun süre kullanmak el bileklerinde sinir sıkışmasına ve kas ağrılarına yol açar.

Sağlıklı Bilgisayar Kullanımı İçin Ergonomi Kuralları

1. Ekran Mesafesi ve Hizası: Ekranın üst kenarı göz hizasında olmalı ve ekran ile göz arasında yaklaşık 50-70 cm mesafe bırakılmalıdır.

2. Dik Oturuş Pozisyonu: Sandalyede sırt tam desteklenmeli, dik oturulmalı ve ayaklar yere düz basmalıdır.

3. Mola Verme (20-20-20 Kuralı): Her 45-50 dakikalık kullanım sonrası en az 10-15 dakika mola verilmeli, gözler ve beden dinlendirilmelidir.

5. Yapay Zekâ ve Temel Kavramlar

Yapay zekâ (AI); insan zekâsına benzer şekilde düşünme, karar verme, öğrenme ve problem çözme yeteneklerinin bilgisayar sistemlerine kazandırılmasıdır.

Günlük Hayattan Yapay Zekâ Örnekleri :

1. Telefonlardaki Sesli Asistanlar (Siri, Google Asistan): Konuştuğumuz kelimeleri anlayıp bize cevap verir, alarm kurar veya hava durumunu söyler.

2. İçerik ve Video Öneri Sistemleri (YouTube, Netflix, TikTok): İzlediğimiz ve beğendiğimiz videolara göre ilgi alanımızı öğrenip bize özel içerik önerileri sunar.

3. Yüz Tanıma Sistemleri: Akıllı telefonların kilit açarken sahibinin yüzünü tanıması ve güvenlik sağlaması.

4. Akıllı Navigasyon ve Haritalar (Google Maps, Yandex): Canlı trafik yoğunluğunu tahmin ederek en hızlı ulaşım rotasını hesaplar.

5. Yapay Zekâ Sohbet Robotları (ChatGPT, Gemini): Sorularımıza doğal bir dille detaylı ve mantıklı yanıtlar üretir.

6. Bilgisayar Sistemleri ve Donanım Kavramı

Bir bilgisayar sistemini oluşturan, gözle görülebilen ve elle tutulabilen tüm fiziksel, mekanik ve elektronik parçalara DONANIM adı verilir.

Donanım Birimleri Sınıflandırması ve Örnekleri

​