6. SINIF SEÇMELİ ROBOTİK KODLAMA- 30 SORULUK ÇALIŞMA

Yönerge: Soruları dikkatlice okuyunuz. Cevaplarınızı ilgili alanlara yazınız. Sorular; kısa cevap, boşluk doldurma, eşleştirme, sıralama, sınıflandırma ve günlük yaşam senaryoları biçiminde hazırlanmıştır.

A. Kısa Cevaplı Sorular

1. Robotik kodlama ne demektir? Kendi cümlenizle açıklayınız.

Cevap: ........................................................................................................................................

2. Bir robotun çevresinden bilgi almasını sağlayan iki bileşene örnek veriniz.

Cevap: ........................................................................................................................................

3. Algoritma kavramını açıklayınız.

Cevap: ........................................................................................................................................

4. Bir robotun görevini doğru yapabilmesi için komutların açık ve sıralı olması neden önemlidir?

Cevap: ........................................................................................................................................

5. Günlük yaşamda robotik kodlamanın kullanılabileceği iki alana örnek veriniz.

Cevap: ........................................................................................................................................

6. Bir robotun beklenmeyen bir davranış göstermesi durumunda sorunu bulmak için yapabileceğiniz iki işlemi yazınız.

Cevap: ........................................................................................................................................

7. Robotik sistemlerde güvenlik kurallarına uymanın önemini bir örnekle açıklayınız.

Cevap: ........................................................................................................................................

8. Bir robotun çevresindeki engeli fark etmesi ve yön değiştirmesi için hangi tür bilgiye ihtiyaç duyduğunu açıklayınız.

Cevap: ........................................................................................................................................

B. Boşluk Doldurma

9. Bir problemi çözmek için izlenen sıralı adımlar bütününe ................ denir.

Cevap: ........................................................................................................................................

10. Robotun çevresinden bilgi almasını sağlayan donanım birimine ................ denir.

Cevap: ........................................................................................................................................

11. Bir programdaki yanlışlığı bulup düzeltme işlemine ................ denir.

Cevap: ........................................................................................................................................

12. Bir algoritmada adımların doğru ................ ile uygulanması sonuca ulaşmayı kolaylaştırır.

Cevap: ........................................................................................................................................

13. Robotun hareket etmesini sağlayan motor gibi bileşenler ................ birimlerine örnektir.

Cevap: ........................................................................................................................................

14. Robotik kodlama çalışmasında önce plan yapmak, sonra uygulamak ve sonucu kontrol etmek ................ bir çalışma sürecidir.

Cevap: ........................................................................................................................................

C. Eşleştirme

15. Kavramları uygun açıklamalarla eşleştiriniz.
A. Sensör B. Motor C. Algoritma D. Hata ayıklama
1. Bir işi yapmak için sıralanmış adımlar
2. Hataları bulup düzeltme
3. Çevreden bilgi alan bileşen
4. Hareket sağlayan bileşen

Cevap: ........................................................................................................................................

16. Robotik kodlamanın kullanım alanlarını örneklerle eşleştiriniz.
A. Tarım B. Sağlık C. Lojistik D. Arama-kurtarma
1. Depoda ürün taşıma
2. Afet bölgesinde tehlikeli alanı inceleme
3. Ameliyat veya hasta bakımında yardımcı sistemler
4. Bitkilerin sulanmasını kontrol etme

Cevap: ........................................................................................................................................

17. Aşağıdaki durumları uygun kavramla eşleştiriniz.
A. Robot mesafeyi ölçüyor. B. Robot tekerleklerini döndürüyor. C. Komutlar sırayla yazılıyor. D. Yanlış komut düzeltiliyor.
1. Algoritma 2. Motor 3. Sensör 4. Hata ayıklama

Cevap: ........................................................................................................................................

18. Çalışma adımlarını açıklamalarıyla eşleştiriniz.
A. Planlama B. Uygulama C. Test etme D. İyileştirme
1. Sonucu inceleyip eksikleri düzeltme
2. Çözüm adımlarını önceden belirleme
3. Komutları çalıştırma
4. Görevin doğru çalışıp çalışmadığını kontrol etme

Cevap: ........................................................................................................................................

D. Sıralama ve Sınıflandırma

19. Bir robotun çizgi izleme görevini hazırlarken verilen adımları uygun sıraya koyunuz: ( ) Robotu çalıştırma ( ) Sensörleri ve bağlantıları kontrol etme ( ) Programı yazma ( ) Robotun çizgiyi izleyip izlemediğini gözlemleme

Cevap: ........................................................................................................................................

20. Bir robotun engelden kaçma algoritmasındaki adımları sıralayınız: ( ) Engeli algıla ( ) İleri hareket et ( ) Engel varsa dur ve yön değiştir ( ) Yol açıksa ilerlemeyi sürdür

Cevap: ........................................................................................................................................

21. Aşağıdaki bileşenleri 'girdi alan', 'işlem yapan' ve 'çıktı/hareket oluşturan' olarak sınıflandırınız: mesafe sensörü, kontrol kartı, motor, ışık sensörü, LED.

Cevap: ........................................................................................................................................

22. Aşağıdaki davranışları 'güvenli kullanım' ve 'güvensiz kullanım' olarak sınıflandırınız: robot çalışırken hareketli parçaya dokunmak; kabloları kontrol etmek; öğretmen yönergesine uymak; robotu izinsiz yüksek hızda çalıştırmak.

Cevap: ........................................................................................................................................

23. Aşağıdaki durumları 'algoritma hatası', 'donanım/bağlantı sorunu' veya 'sensör kaynaklı sorun' olarak sınıflandırınız: motor kablosu çıkmış; komutlar ters sırada; mesafe sensörü engeli algılamıyor.

Cevap: ........................................................................................................................................

E. Günlük Yaşam Senaryoları

24. Okul koridorunda ilerleyen bir robotun öğrencilere çarpmaması isteniyor. Robotun güvenli hareket etmesi için iki kural ve bir olası sensör önerisi yazınız.

Cevap: ........................................................................................................................................

25. Bir öğrenci, robotuna 'ileri git, sağa dön, ileri git' komutlarını vermiştir. Robot sağa dönmeden önce duruyor ve görev tamamlanmıyor. Öğrenci hangi kontrolleri yapmalıdır? En az iki öneri yazınız.

Cevap: ........................................................................................................................................

26. Serada toprağın kuruduğunu algılayınca sulama yapan bir robot tasarladığınızı düşününüz. Kullanılacak bir sensörü ve robotun izleyeceği üç adımı yazınız.

Cevap: ........................................................................................................................................

27. Bir robotun ışık sensörü sınıfta ışığı algılayamıyor. Sorunun nedenini araştırmak için adım adım bir kontrol planı yazınız.

Cevap: ........................................................................................................................................

28. Bir depo robotunun kutuları yanlış rafa götürdüğü fark edilmiştir. Sorunun kaynağı algoritma, sensör veya donanım olabilir. Her biri için bir kontrol önerisi yazınız.

Cevap: ........................................................................................................................................

29. Yaşadığınız çevrede çözülmesini istediğiniz bir problemi seçiniz. Bu probleme yardımcı olabilecek bir robot fikri, robotun yapacağı iki görev ve kullanacağı bir bileşen yazınız.

Cevap: ........................................................................................................................................

30. Tasarladığınız robot ilk denemede beklenen sonucu vermedi. Sonucu iyileştirmek için izleyeceğiniz süreci dört adımda açıklayınız.

Cevap: ........................................................................................................................................

CEVAP ANAHTARI VE KAZANIM EŞLEŞTİRMESİ

Açık uçlu sorularda aynı anlamı taşıyan, doğru ve gerekçeli cevaplar kabul edilebilir.

1. Robotların veya programlanabilir sistemlerin belirli görevleri yapması için komutlar oluşturma ve bu komutları uygulama sürecidir. [RK1.1.1; Kolay]

2. Sensör, kamera, mesafe sensörü, ışık sensörü, dokunma sensörü gibi örneklerden ikisi. [RK1.1.1; Kolay]

3. Bir işi tamamlamak veya bir problemi çözmek için izlenen sıralı ve açık adımlardır. [RK1.1.2; Kolay]

4. Robot komutları belirtilen sırada uygular; eksik veya belirsiz komutlar yanlış sonuca ya da görevin tamamlanamamasına yol açabilir. [RK1.1.2; Orta]

5. Sağlık, tarım, üretim, lojistik, ev işleri, eğitim, arama-kurtarma gibi alanlardan ikisi. [RK1.1.3; Kolay]

6. Komutları sırayla kontrol etmek, bağlantıları ve sensörleri kontrol etmek, programı adım adım çalıştırmak, hatayı belirleyip düzeltmek gibi iki işlem. [RK1.1.4; Orta]

7. Örneğin hareketli robotun çalışma alanına el sokmamak yaralanmayı önler; kablo ve güç bağlantılarını güvenli yapmak elektrik riskini azaltır. [RK1.1.3; Orta]

8. Engelin varlığına veya uzaklığına ilişkin sensör bilgisine ihtiyaç duyar. [RK1.1.1; Orta]

9. algoritma [RK1.1.2; Kolay]

10. sensör / algılayıcı [RK1.1.1; Kolay]

11. hata ayıklama [RK1.1.4; Kolay]

12. sıra / sıralama [RK1.1.2; Kolay]

13. çıkış / hareket [RK1.1.1; Orta]

14. sistematik / planlı [RK1.1.4; Orta]

15. A-3, B-4, C-1, D-2 [RK1.1.1, RK1.1.2, RK1.1.4; Kolay]

16. A-4, B-3, C-1, D-2 [RK1.1.3; Kolay]

17. A-3, B-2, C-1, D-4 [RK1.1.1, RK1.1.2, RK1.1.4; Orta]

18. A-2, B-3, C-4, D-1 [RK1.1.2, RK1.1.4; Orta]

19. Sensörleri ve bağlantıları kontrol etme → Programı yazma → Robotu çalıştırma → Sonucu gözlemleme. (Uygulama ortamına göre program yazma ve bağlantı kontrolünün sırası değişebilir; güvenli kontrol çalıştırmadan önce yapılmalıdır.) [RK1.1.2, RK1.1.4; Orta]

20. İleri hareket et → Engeli algıla → Engel varsa dur ve yön değiştir / yol açıksa ilerlemeyi sürdür. (Algoritma, koşula göre dallanacak biçimde yazılmalıdır.) [RK1.1.2; Orta]

21. Girdi alan: mesafe sensörü, ışık sensörü. İşlem yapan: kontrol kartı. Çıktı/hareket oluşturan: motor, LED. [RK1.1.1; Orta]

22. Güvenli: kabloları kontrol etmek, öğretmen yönergesine uymak. Güvensiz: hareketli parçaya dokunmak, robotu izinsiz yüksek hızda çalıştırmak. [RK1.1.3; Kolay]

23. Motor kablosu çıkmış: donanım/bağlantı sorunu. Komutlar ters sırada: algoritma hatası. Mesafe sensörü engeli algılamıyor: sensör kaynaklı sorun (sensör bağlantısı da kontrol edilmelidir). [RK1.1.4; Orta]

24. Düşük hızda ilerlemek, engel algıladığında durmak, güvenli mesafe bırakmak gibi kurallar; mesafe sensörü veya kamera önerilebilir. [RK1.1.1, RK1.1.3; Orta]

25. Komutların doğru sırada ve doğru bloklarla yazıldığını kontrol etmek; dönüş komutunun süresini/açısını kontrol etmek; motor bağlantılarını kontrol etmek; programı adım adım test etmek. [RK1.1.2, RK1.1.4; Orta]

26. Toprak nem sensörü. 1. Nem değerini ölç. 2. Değer belirlenen sınırın altındaysa sulamayı başlat. 3. Yeterli nem oluşunca sulamayı durdur. (Benzer doğru cevaplar kabul edilir.) [RK1.1.1, RK1.1.2, RK1.1.3; Orta]

27. Sensör bağlantısını kontrol etme; sensörün doğru girişe bağlı olduğunu doğrulama; ortam ışığını değiştirme; programdaki sensör değerini gözlemleme; sorunun kaynağına göre düzeltip yeniden test etme. [RK1.1.4; Orta]

28. Algoritma: hedef raf komutlarını ve sıralamayı kontrol et. Sensör: konum/etiket algılamasını test et. Donanım: motor, tekerlek ve bağlantıları kontrol et. [RK1.1.4; Orta]

29. Öğrencinin problemle ilişkili ve uygulanabilir bir robot fikri sunması beklenir. İki görev ve en az bir uygun bileşen belirtilmelidir. [RK1.1.3; Orta]

30. Sonucu gözlemleme; olası hatayı belirleme; program/bağlantı/sensör ayarını düzeltme; yeniden test edip sonucu değerlendirme. Benzer mantıklı sıralamalar kabul edilir. [RK1.1.4; Orta]

Not: Sorular, çoktan seçmeli biçim kullanılmadan hazırlanmıştır. Kazanım kodları, çalışmada esas alınan RK1.1.1, RK1.1.2, RK1.1.3 ve RK1.1.4 kodlarına göre eşleştirilmiştir; RK1.2.1 kodu için kaynakta yer alan tam ifade görülerek ayrıca eşleştirme yapılması önerilir.